ENERGETYKA, RYNEK ENERGII - CIRE.pl - energetyka zaczyna dzień od CIRE
Właścicielem portalu jest ARE S.A.
ARE S.A.

SZUKAJ:



PANEL LOGOWANIA

X
Portal CIRE.PL wykorzystuje mechanizm plików cookies. Jeśli nie chcesz, aby nasz serwer zapisywał na Twoim urządzeniu pliki cookies, zablokuj ich stosowanie w swojej przeglądarce. Szczegóły.


SPONSORZY
ASSECO
PGNiG
ENEA

Polska Spółka Gazownictwa
CMS

PGE
CEZ Polska
ENERGA





MATERIAŁY PROBLEMOWE

Taryfa jako narzędzie zapewnienia stabilności inwestycyjnej i rozwoju dla przedsiębiortw energetycznych na przykładzie rozwiązań regulacyjnych w Republice Włoskiej
25.05.2020r. 05:26

dr Adam Węgrzyn, dyrektor programowy DISE
Zdaniem ekspertów DISE do najważniejszych stymulatorów rozwoju rynku gazu w Polsce, który należy wzmocnić dla podniesienia rentowności inwestycji w sektorze - jest zapewnienie stabilnego środowiska regulacyjnego w tym głównie taryfy wieloletniej.

Wstęp

Szczególnie aktualne w obecnych warunkach kryzysu wywołanego przez pandemię jest pytanie - co możemy zrobić dla zwiększenia rentowności inwestycji w infrastrukturę związaną z pozyskiwaniem, eksploatacją i transportem gazu ziemnego. Zakładamy także, że działamy pod presją czasu, gdyż prognozowany trend dekarbonizacyjny około roku 2040 w europejskiej energetyce istotnie ograniczy polski rynek gazu, a tym samym zmniejszy rentowność realizowanych inwestycji w gazownictwie czy projektów znajdujących się w fazie eksploatacji.

Zapewnienie w obecnej sytuacji rynkowej stabilnego otoczenia regulacyjnego dla inwestujących w infrastrukturę gazowniczą powinno być priorytetem dla decydentów, tym bardziej, że Polska jest ostatnim z krajów UE, która nie posiada taryf wieloletnich dla operatorów systemów gazowniczych, a poziom stawek ustalany jest w perspektywie dwunastu miesięcy. Taka sytuacja bardzo utrudnia jakiekolwiek długoterminowe planowanie w zakresie rentowności inwestycji i generuje wzrost ryzyka inwestycyjnego - tym bardziej, że narodowi operatorzy systemów dystrybucyjnego i przesyłowego realizują obecnie kluczowe dla polskiej gospodarki projekty podnoszące bezpieczeństwo energetyczne Kraju - jak Projekt Baltic Pipe w przypadku Gas-System, czy jeden z kluczowych dla transformacji energetycznej Program Przyspieszonej Gazyfikacji Polski do roku 2022 w przypadku PSG.

Zważywszy na powyższe, temat taryfowania długoterminowego w gazownictwie staje się kluczowy.

Analiza rozwiązań regulacyjnych na rynku gazu ziemnego w Republice Włoskiej

W niniejszym artykule przedstawiono odrębną analizę dla Włoch w ujednoliconym podejściu obejmującym: dane podstawowe, model taryfowy, długość okresu taryfowego, metodyka wyznaczania przychodu regulowanego, mechanizm stymulowania wzrostu efektywności, podstawowe informacje na temat taryf. Poniżej zaprezentowano najważniejsze informacje na temat rynku gazu i operatorów systemu dystrybucyjnego we Włoszech.

1. Informacje ogólne

Tabela 5. Dane podstawowe na temat rynku gazu - Włochy

Lp. Kategoria Wartość
1. Roczne zużycie gazu [m3] 70 mld
2. Liczba odbiorców przyłączonych do sieci [mln] 21,5
3. Przychody segmentu dystrybucji [mld EUR] 3,7 (2013)
4. Liczba firm dystrybucyjnych ogółem, w tym: 236
4.1 o liczbie odbiorców większej niż 100 tys. 30
4.2 o liczbie odbiorców mniejszej niż 100 tys. 206
5. Regulator rynku L'Autorita per l'energia elettrica il gas e il sistema idrico


Źródło: opracowanie własne

Całkowite zużycie gazu we Włoszech oscyluje na poziomie 70 mld m3, a większość jest importowana z Rosji, Holandii i Algierii. Włochy są w pierwszej piątce największych importerów gazu na świecie. Przesyłem gazu we Włoszech zajmuje się dziesięciu OSP. Snam Rete Gas jest największym OSP i kontroluje 32 tys. km gazociągów przesyłowych czyli ponad 90% sieci transportowej Włoch (innymi, istotnymi OSD we Włoszech są: Snam - 23% udziału w rynku, F2i Reti Italia 17% udziału w rynku ). Rynek dystrybucji gazu ziemnego we Włoszech jest bardzo zdefragmentowany. W chwili obecnej na rynku funkcjonuje 236 OSD, z czego 30 posiada ponad 100 tys. klientów. OSD operują na podstawie licencji na działalność na danym obszarze. Licencje przyznaje administracja lokalna na okres 12 lat. Do uzyskania licencji konieczne jest stworzenie planu rozwoju sieci dystrybucyjnej, którego wpływ ekonomiczny i ekologiczny ma znaczenie przy wyborze dystrybutora. Wielu OSD nie jest właścicielami infrastruktury transportowej, a jedynie pełni rolę operatora gazociągów należących do administracji samorządowej.

2. Najważniejsze akty prawne dotyczące rynku gazu i OSD

Podstawowym aktem normatywnym określającym zasady działania rynku gazu ziemnego we Włoszech jest uchwalona w roku 1995 Ustawa - Prawo dot. Konkurencji i regulacji na rynku usług użyteczności publicznej. Ustawa reguluje podstawowe zagadnienia funkcjonowania rynku gazu ziemnego na terenie Włoch - tj. przesył i dystrybucja gazu, obrót gazem ziemnym. Ustawa określa podstawowe zasady funkcjonowania Regulatora rynku energii.

Kolejnym istotnym aktem prawnym jest Rozporządzenie dotyczące wspólnych reguł na wewnętrznym rynku dystrybucji gazu. Rozporządzenie implementuje zapisy Dyrektywy UE nr. 98/30/CE dotyczące regulacji wewnętrznego rynku gazu ziemnego do prawodawstwa włoskiego. Rozporządzenie tworzy ramy działania rynku gazowego, w tym między innymi wprowadza mechanizmy licencji na zarządzanie siecią dystrybucyjną i wprowadza mechanizmy koncesji na prowadzenie usług magazynowania.

Z kolei Rozporządzenie w sprawie regulacji wysokości opłat za dystrybucję i mierzenie zużycia gazu w okresie regulacyjnym 2014-2019 prezentuje szczegółową metodykę obliczania wysokości przychodu regulowanego OSD oraz zasady ustanawiania taryf za usługi dystrybucji gazu ziemnego. Aktualna metodyka obejmuje swoim zasięgiem okres od 1 stycznia 2014 r. do 31 grudnia 2019 roku.

3. Długość obowiązującego modelu taryfowego

Obowiązująca we Włoszech metodyka zakłada sześcioletnie okresy regulacyjne z corocznymi korektami. Poprzedni okres regulacyjny trwał 6 lat od 1 stycznia 2014 roku do 31 grudnia 2019 roku.

4. Metodyka wyznaczania przychodu regulowanego oraz stawek taryfowych

Kwota dopuszczalnych przychodów na dany rok jest wyznaczana według modelu limitu przychodów (revenue cap) połączonego z systemem zachęt. Regulator określa, jaka wielkość przychodów zagwarantuje pokrycie wszystkich wydatków w nadchodzącym okresie (przy założeniu efektywności operacyjnej OSD), oraz zapewni odpowiedni zwrot na regulacyjnej wartości aktywów (RAV - Regulatory Asset Value). System oparty jest o kalkulację przychodu regulowanego, składającego się z czterech elementów: uzasadnionych kosztów operacyjnych działalności dystrybucyjnej, amortyzacji majątku, wynagrodzenia zaangażowanego kapitału oraz systemu zachęt:

Przychód regulowany = Koszty dozwolone + Amortyzacja + WACC x RAB +Zachęty

Przed rozpoczęciem obecnego okresu regulacyjnego Regulator przeprowadził badanie ekonometryczne rzeczywistych kosztów operacyjnych ponoszonych przez OSD związanych z działalnością podstawową. Na jego podstawie określana została wysokość regulowanych kosztów, która zależy jedynie od liczby punktów wyjścia z systemu oraz regionu, w którym wykonywana jest działalność. Stawka przychodu regulowanego dla kolejnych lat wieloletniego okresu regulacyjnego korygowana jest każdego roku o współczynniki niezawodności i bezpieczeństwa.

a. metodyka wyznaczania wysokości kosztów operacyjnych alokowanych do taryfy oraz korekta kosztów

Akceptowalne koszty operacyjne dla działalności dystrybucyjnej wyznaczane są według poniższego wzoru:

Koszty dozwolone = Koszty dystrybucji + Koszty opomiarowania + Koszty sprzedaży + Pozostałe koszty

Koszty akceptowalne ustalane są w zależności od parametrów obszaru na jakim świadczone są usługi dystrybucyjne. Wielkość kosztów dozwolonych zależna jest od parametrów sieci dystrybucyjnej (ilość punktów wyjścia z systemu dystrybucyjnego tj. ilość gazomierzy, powierzchni na jakiej świadczone są usługi) oraz od przeliczników ustalonych przez Regulatora. Wartość dozwolonych kosztów, w przeliczeniu na jeden punkt wyjścia z systemu ustalona została przez Regulatora metodami DEA oraz SFA. Współczynniki są równe dla wszystkich firm działających w danym regionie.

Kategoria Pozostałe koszty uwzględnia uznane przez Regulatora rekompensaty należne OSD, w tym:
  • Koszty rekompensaty taryf dotyczących klientów pokrzywdzonych ekonomicznie;
  • Koszty rozwoju technologicznego w tym rozwoju energii odnawialnej,
  • Koszty związane z utrzymaniem jakości usług gazowych;
  • Koszty związane z bilansowaniem sieci;
  • Koszty sprzedaży detalicznej;
  • Koszty związane ze świadczeniem usług nagłych.
Jeżeli w okresie regulacyjnym nastąpi zmiana parametrów świadczonych usług, to różnica korygowana jest w roku T+2. W okresie regulacyjnym koszty redukowane są corocznie o współczynnik redukcji obliczany według wzoru:



gdzie:
RPI - skumuloany współczynnik wzrostu cen detalicznych w latach 2014 - 2020
X - współczynnik poprawy efektywności przedsiębiorstw energetycznych, wynoszący 2,5% dla firm powyżej 300 tys. punktów wyjścia i 1,7% dla firm poniżej 300 tys. punktów wyjścia

b. Metodyka wyznaczania wysokości odpisów amortyzacyjnych

Metodyka wyznaczania wysokości amortyzacji dla celów regulacyjnych OSD przedstawiona jest w dokumencie Rozporządzenie w sprawie regulacji wysokości opłat za dystrybucję i pomiar zużycia gazu w okresie regulacyjnym 2014-2019. Wysokość amortyzacji stosowanej do ustalenia wysokości przychodu regulowanego jest równa wysokości amortyzacji księgowej. Okres amortyzacji wynosi od 15 do 60 lat w zależności od aktywa trwałego. Różnice pomiędzy wartościami zaplanowanymi a wykonanymi są korygowane w roku T+2, z uwzględnieniem zmiany wartości pieniądza w czasie.

c. Metodyka wyznaczania wysokości kosztu zaangażowanego kapitału

Średnioważony koszt zaangażowanego kapitału obliczany jest na bazie Wartości Regulacyjnej Aktywów (ang. Regulatory Assets Base) i WACCpre-tax.



gdzie:
KE- koszt kapitału własnego liczony według metody CAPM,
KD- koszt kapitału obcego,
t- tarcza podatkowa,
te- stawka podatku dochodowego od osób prawnych CIT.

Wysokość kosztu zaangażowanego kapitału ustalana jest na okres dwóch lat, a ogłaszana jest nie później niż do 30 listopada roku poprzedzającego jej wprowadzanie.

d. Metodyka wyznaczania wysokości wartości regulacyjnej aktywów

Wartość aktywów działających na terenie Włoch OSD została przeszacowana w 2008 roku według wartości odtworzeniowej. Obecna wartość regulacyjna aktywów zależy od wartości początkowej z 2008 roku, poniesionych nakładów inwestycyjnych oraz amortyzacji i odpisów aktualizujących. Większość OSD nie jest właścicielem sieci dystrybucyjnej, która w wiekszości należy do władz lokalnych. W przypadku tych OSD wykorzystywany jest dodatkowo tzw. mechanizm VIR (wartość wykupu), który obrazuje różnicę pomiędzy uzyskanymi środkami na utrzymanie i rozwój infrastruktury, a rzeczywistymi poniesionymi nakładami. Jeżeli następuje przekazanie koncesji na obsługę danego obszaru dystrybucyjnego to wraz z nim konieczne jest uregulowanie VIR.

e. Metodyka wyznaczania dopuszczalnej wysokości nakładów inwestycyjnych oraz opłat przyłączeniowych

Plany inwestycyjne opracowywane są przez Operatora Systemu Dystrybucyjnego i przekazywane władzom lokalnym do uzgodnienia. W przypadku realizacji mniejszego niż pierwotnie zakładano zakresu Planu inwestycyjnego różnica pomiędzy przyjętym do taryfy zwrotem z kapitału a realnie zrealizowanym na bazie wybudowanego (lub zakupionego) majątku rozliczana jest z właścicielem sieci na zakończenie współpracy (tj. okresu użytkowania sieci przez OSD).

Opłata z tytułu przyłączenia do sieci dystrybucyjnej w przypadku przyłącza do 10 mb jest stała i zunifikowana na terenie całego kraju. W pozostałych przypadkach opłata jest ustalana indywidualnie przez OSD na bazie precyzyjnie ustalonych nakładów.

5. Mechanizmy stymulowania wzrostu efektywności

Regulator we Włoszech stosuje system inicjatyw w formie kar i premii powiązanych wprost z osiąganą przez operatorów jakością działania sieci dystrybucyjnej, bezpieczeństwem i jakością obsługi klienta. W przypadku dążenia do podniesienia jakości działania sieci dystrybucyjnej najważniejszym instrumentem zachęty staje się mechanizm obligatoryjnych kar za przerwy w dostawie energii (tj. paliwa gazowego lub energii elektrycznej). W przypadku dążenia do podniesienia bezpieczeństwa ekploatacji sieci dystrybucyjnej podstawowym mechanizmem zachęty staje się system nagród dla OSD za: bezawaryjne działanie systemu nawaniania gazu, regularną i częstą inspekcję sieci gazowej (w tym oprócz gazociągów - stacji gazowych i zespołów zaporowo-upustowych, nawanialni, tłoczni gazu), istotną redukcję uchodzeń gazu (nieszczelności) - wykrytą przez osoby trzecie i czas reakcji służb pogotowia gazowego na zgłoszenie. Z kolei w przypadku dążenia do podniesienia jakości obsługi klienta podstawowym mechanizmem wpływu stosowanym przez Regulatora staje się system kar i premii za czas przywrócenia przez służby OSD ponownej dostawy gazu. Włoski Regulator premiuje także OSD za wprowadzanie do komunikacji z klientem zdalnych liczników odczytowych (w ramach rozwoju procesu smart meteringu).

Jednak podstawowym mechanizmem stymulowania wzrostu efektywności OSD jaki proponuje włoski Regulator jest wskaźnik redukcji kosztów "X" (X-factor) ustalany na dany okres taryfowy.

6. Podstawowe informacje na temat metodyki opracowania taryf

Procedura opracowania taryf składa się z czterech etapów:
Etap 1 - OSD są zobligowane do przekazania danych finansowych na temat poniesionych kosztów oraz danych parametrycznych na temat własnego obszaru działania za poprzedni rok funkcjonowania.
Etap 2 - Regulator przeprowadza analizę danych finansowych OSD i oblicza współczynniki wykorzystywane przy ustaleniu wysokości kosztów operacyjnych.
Etap 3 - Regulator wyznacza indywidualnie dla każdego OSD wysokość przychodu regulowanego, na bazie którego ustalane są stawki taryfowe.
Etap 4 - Regulator ogłasza wysokość stawek taryfowych dla poszczególnych grup klientów danego operatora.

Tabela 6. Podstawowe informacje na temat taryf dystrybucyjnych gazu - Włochy

Lp. Kategoria Opis
1. Sposób wyznaczania taryfy Regulator kalkuluje oraz podaje do wiadomości wysokość taryf
2. Straty sieciowe Brak jasnego wskazania odnośnie uwzględnienia strat w taryfie.
3. Występowanie jednolitych taryf Brak - taryfy są zróżnicowane dla poszczególnych obszarów taryfowych.
4. Taryfy dla odbiorców detalicznych Sprzedawcy detaliczni są zobowiązani do zaoferowania swoim klientom możliwości wyboru taryfy regulowanej.
5. Taryfy socjalne Występują w postaci niższej taryfy dla wybranych grup odbiorców.


Źródło: opracowanie własne

W kolejnym artykule zostanie przedstawiona odrębna analiza dla wieloletnich rozwiązań regulacyjnych w Królestwie Niderlandów w ujednoliconym podejściu obejmującym m.in. model taryfowy, metodykę wyznaczania przychodu regulowanego, mechanizm stymulowania wzrostu efektywności oraz podstawowe informacje na temat taryf.

Dodaj nowy Komentarze ( 7 )

WIĘCEJ NA TEN TEMAT W SERWISACH TEMATYCZNYCH

KOMENTARZE ( 7 )

Rozwiń (Pełna treść komentarza)
Autor: zenon 25.05.2020r. 12:25
Nie bardzo rozumiem po co sztucznie, administracyjnie 'podnosić rentowność' inwestycji w schyłkowym... pełna treść komentarza
Odpowiedzi: 3 | Najnowsza odpowiedź: 26-05-2020r. 17:36 ODPOWIEDZ ZGŁOŚ DO MODERACJI
Rozwiń (Pełna treść komentarza)
Autor: algas 26.05.2020r. 09:47
Powtarzany od dawna projekt taryfy wieloletniej w Polsce nie ma obecnie żadnego uzasadnienia w warunkach skrajnej... pełna treść komentarza
Odpowiedzi: 2 | Najnowsza odpowiedź: 27-05-2020r. 16:46 ODPOWIEDZ ZGŁOŚ DO MODERACJI
Dodaj nowy Komentarze ( 7 )

DODAJ KOMENTARZ
Redakcja portalu CIRE informuje, że publikowane komentarze są prywatnymi opiniami użytkowników portalu CIRE. Redakcja portalu CIRE nie ponosi odpowiedzialności za ich treść.

Przesłanie komentarza oznacza akceptację Regulaminu umieszczania komentarzy do informacji i materiałów publikowanych w portalu CIRE.PL
Ewentualne opóźnienie w pojawianiu się wpisanych komentarzy wynika z technicznych uwarunkowań funkcjonowania portalu. szczegóły...

Podpis:


Poinformuj mnie o nowych komentarzach w tym temacie


PARTNERZY
PGNiG TERMIKA
systemy informatyczne
Clyde Bergemann Polska
PAK SERWIS Sp. z o.o.
ALMiG
GAZ STORAGE POLAND
GAZ-SYSTEM S.A.
Veolia
PKN Orlen SA
TGE
Savangard
Audax
Tauron
Tauron
DISE
BiznesAlert
Obserwatorium Rynku Paliw Alternatywnych ORPA.PL
Energy Market Observer
Gazterm
Innsoft



cire
©2002-2020
mobilne cire
IT BCE