ENERGETYKA, RYNEK ENERGII - CIRE.pl - energetyka zaczyna dzień od CIRE
Właścicielem portalu jest ARE S.A.
ARE S.A.

SZUKAJ:



PANEL LOGOWANIA

X
Portal CIRE.PL wykorzystuje mechanizm plików cookies. Jeśli nie chcesz, aby nasz serwer zapisywał na Twoim urządzeniu pliki cookies, zablokuj ich stosowanie w swojej przeglądarce. Szczegóły.


SPONSORZY
ASSECO
PGNiG
ENEA

Polska Spółka Gazownictwa
CMS

PGE
CEZ Polska
ENERGA





MATERIAŁY PROBLEMOWE

Taryfa jako narzędzie zapewnienia stabilności inwestycyjnej i rozwoju dla przedsiębiortw energetycznych na przykładzie rozwiązań regulacyjnych w Królestwie Niderlandów
01.06.2020r. 06:18

dr Adam Węgrzyn, dyrektor programowy DISE
Zdaniem ekspertów DISE do najważniejszych stymulatorów rozwoju rynku gazu w Polsce, który należy wzmocnić dla podniesienia rentowności inwestycji w sektorze - jest zapewnienie stabilnego środowiska regulacyjnego, w tym głównie taryfy wieloletniej.

Wstęp

Zapewnienie w obecnej sytuacji rynkowej stabilnego otoczenia regulacyjnego dla inwestujących w infrastrukturę gazowniczą powinno być priorytetem dla decydentów, tym bardziej, że Polska jest ostatnim z krajów UE, która nie posiada taryf wieloletnich dla operatorów systemów gazowniczych, a poziom stawek ustalany jest w perspektywie dwunastu miesięcy. Taka sytuacja bardzo utrudnia jakiekolwiek długoterminowe planowanie w zakresie rentowności inwestycji i generuje wzrost ryzyka inwestycyjnego - tym bardziej, że narodowi operatorzy systemów dystrybucyjnego i przesyłowego realizują obecnie kluczowe dla polskiej gospodarki projekty podnoszące bezpieczeństwo energetyczne Kraju - jak Projekt Baltic Pipe w przypadku Gas-System, czy jeden z kluczowych dla transformacji energetycznej Polski Program Przyspieszonej Gazyfikacji Kraju do roku 2022 w przypadku PSG.

Zważywszy na powyższe, temat taryfowania długoterminowego w gazownictwie staje się kluczowy.

Analiza rozwiązań regulacyjnych na rynku gazu ziemnego w Holandii

W niniejszym artykule przedstawiono odrębną analizę dla Holandii w ujednoliconym podejściu obejmującym: dane podstawowe, model taryfowy, długość okresu taryfowego, metodyka wyznaczania przychodu regulowanego, mechanizm stymulowania wzrostu efektywności, podstawowe informacje na temat taryf. Poniżej zaprezentowano najważniejsze informacje na temat rynku gazu i operatorów systemu dystrybucyjnego we Holandii.

1. Informacje ogólne

Tabela 7. Dane podstawowe na temat rynku gazu - Holandia

Lp. Kategoria Wartość
1. Roczne zużycie gazu [mld m3] 44-50
2. Liczba odbiorców [mln] 7,5
3. Przychody segmentu dystrybucji [mld EUR] 1,5
4. Liczba firm dystrybucyjnych ogółem, w tym: 9
4.1 o liczbie odbiorców większej niż 100 tys. 7
4.2 o liczbie odbiorców mniejszej niż 100 tys. 2
5. Regulator rynku Autoriteit Consument & Markt
Źródło: opracowanie własne


Gaz ziemny jest bardzo istotnym źródłem pierwotnym energii w Holandii i pokrywa blisko 90% holenderskiego zapotrzebowania na energię. Holandia posiada duże złoża gazu ziemnego. Roczne, krajowe wydobycie oscyluje na poziomie 85 mld m3 (11 miejsce wśród producentów gazu na świecie). Sieć przesyłowa gazu ziemnego obsługiwana jest przez Gasunie Transport Services (GTS) będącą spółką zależną od N.V. Nederlandse Gasunie. GTS zarządza siecią gazociągów przesyłowych o łącznej długości 16 tys. km, z których około 12 tys. km znajduje się na terenie Holandii, a około 4 tys. na terenie północny Niemiec. Sieć dystrybucyjna obsługowana jest przez 9 regionalnych OSD: COGAS, DNWB, ENDINET, ENXIS, LIANDER, RENDO, STEDIN, WESTLAND, ZEBRA. Przedsiębiortwa te są własnością samorządów terytorialnych poszczególnych regionów w Kraju.

2. Najważniejsze akty prawne dotyczące rynku gazu i OSD

Podstawowym aktem normatywnym określającym zasady działania rynku gazowego w Holandii jest The Gas Act (ang. Rules in Respect of the Transmission and Supply of Gas). Jest to Ustawa uchwalona przez holenderskiego ustawodawcę w roku 1998, później wielokrotnie nowelizowana (ostatnia, szersza nowelizacja nastąpiła w roku 2011). Ustawa reguluje podstawowe zagadnienia funkcjonowania rynku gazu ziemnego, w tym przesyłu, dystrybucji oraz obrotu gazem ziemnym. Kolejnym aktem prawnym regulującym zasady funkcjonowania rynku gazowego w Holandii o charakterze szczegółowym jest opracowany przez Regulatora holenderskiego (ang. Authority for Consumer & Markets ACM) tzw. Holenderski Kodeks Sieciowy (ang. Dutch Network Code). Kodeks obejmuje swoim zakresem takie zagadnienia jak: struktura opłat taryfowych, procedury przyłączeniowe, procedury dotyczące transportu gazu oraz procedury dotyczące alokacji mocy. Z kolei zagadnienia dotyczące uregulowania kwestii związanych z bilansowaniem sieci przesyłowej znajdują się w dokumencie - Transmision Code Gas (TSO), będącym częścią Kodeksu Sieciowego. Na uwagę zasługuje także dokument prezentujący ustaloną przez Regulatora ACM metodykę kalkulacji przychodu regulowanego dla każdego okresu regulacyjnego (ang. Method Decision). Z kolei Gazowy Kodeks Taryfowy (ang.Tariff Code Gas) jest dokumentem opisujący zasady opracowywania taryf za usługi transportu gazu ziemnego. Dokument został podzielony na dwie podstawowe części obejmujące zasady budowania taryf w ramach operatora sieci przesyłowej OSP i sieci dystrybucyjnej OSD.

3. Długość obowiązującego modelu taryfowego

W celu zapewnienia długoterminowej stabilności otoczenia regulacyjnego, zasady taryfowania ustalane są na okres od 3 do 5 lat. Poprzednia metodyka przygotowana przez holenderskiego Regulatora (ACM) obejmowała okres regulacyjny od 1 stycznia 2014 roku do 31 grudnia 2016 roku. Długość obecnego okresu taryfowego w segmencie dystrybucji gazu wynosi 5 lat i obejmuje lata od 2017 do 2021.

4. Metodyka wyznaczania przychodu regulowanego oraz stawek taryfowych

Metodyka ustalania przychodu regulowanego i zasady taryfowania są określone na mocy Ustawy The Gas Act oraz dokumentów Method Decision i Tariff Code Gas. Metodyka wyznaczania przychodu regulowanego dla OSD w Holandii oparta jest o mechanizm limitu przychodów (ang. price cap), określany przez Regulatora dla każdego roku niezależnie i połączony jest z systemem zachęt. Od roku 2014 holenderski Regulator ACM wykorzystuje metodę benchmarkingu tzw. yardstick competition do stymulowania i promowania konkurencji oraz podnoszenia efektywności operatorów. Regulator określa koszty OSD, gwarantujące pokrycie wszystkich wydatków (przy założeniu efektywności operacyjnej OSD) oraz zapewniające odpowiedni zwrot na regulacyjnej wartości aktywów (RAB - Regulatory Asset Base). Przychód regulowany wyznaczany jest zgodnie z następującą formułą:

Przychód regulowany = Koszty dozwolone + Amortyzacja + (WACC x RAB) + Zachęty

W celu określenia dopuszczalnych przychodów dla danego roku okresu regulacyjnego wykorzystywany jest model oparty na zachętach, w którym koryguje się przychód z roku poprzedniego o inflację (CPI), współczynniki efektywności (X) oraz jakości (Q).

Przychód w roku n = [1 + (CPI - X+ Q / 100)] × Przychód w roku n-1

gdzie:

  • 𝐶𝑃𝐼 −wskaźnik cen towarów i usług konsumpcyjnych wyznaczany i podawany do wiadomości przez Holenderski Urząd Statystyczny (CBS).
  • 𝑋− współczynnik X (X-factor),
  • 𝑄− współczynnik określający parametry jakościowe
W dalszej części zaprezentowano opis poszczególnych elementów struktury przychodów.

a. metodyka wyznaczania wysokości kosztów operacyjnych alokowanych do taryfy oraz korekta kosztów

Zgodnie z przyjętą przez Regulatora ACM metodyką koszty operatora składają się z dwóch następujących kategorii: kosztów kapitału (uwzględniających uzasadniony zwrot na zaangażowanym majątku) oraz kosztów operacyjnych (OPEX).

Koszty operatora (tzw. koszty całkowite) wyznaczane są według następującej formuły:



Koszty operacyjne OSD (OPEX) wyznaczane są według następującej formuły:



Koszty kapitału OSD wyznaczane są według następującej formuły:



b. metodyka wyznaczania amortyzacji, wartości regulacyjnej aktywów i wysokości kosztu zaangażowanego kapitału

Amortyzacja regulacyjna ustalana jest na bazie aktywów OSD w podziale na aktywa będące w posiadaniu OSD przed rokiem 2004 i aktywa przyjęte do użytkowania po roku 2004. Regulator holenderski nie stosuje niestandardowych metodyk ustalania wysokości amortyzacji regulacyjnej. Okres amortyzacji sieci dystrybucyjnej (głównie gazociągi) mieści się w przedziale od 27,8 lat (OSD Westland) do 34,8 lat (OSD Liande). Z kolei wartość regulacyjna aktywów ustalana jest dla każdego okresu regulacyjnego na podstawie przygotowywanej dla danego okresu przez Regulatora ACM decyzji (Method Decision). Wartość regulacyjna aktywów jest aktualizowana w rocznych odstępach czasowych i składa się z dwóch następujących części: aktywa, będące w posiadaniu OSD przed 2004 rokiem, ujmowane jako inwestycje z roku 2004 i aktywa oddane do użytkowania po roku 2004. Z kolei zwrot z kapitału stanowi iloczyn wartości Średnioważonego Kosztu Zaangażowanego Kapitału (ang. weighted average cost of capital, WACC) oraz Wartości Regulacyjnej Aktywów (ang. Regulatory Assets Base, RAB):



i gdzie z kolei WACC ustalany jest według poniższego algorytmu:



c. metodyka wyznaczania dopuszczalnej wysokości nakładów inwestycyjnych i opłat z tytułu przyłączenia sieci

Operatorzy Sieci Dystrybucyjnej mają obowiązek przedstawić raz na dwa lata raport dotyczący zdolności przesyłowych sieci i jakości świadczonych usług. Dokument opisuje wszystkie aktywa OSD (generalnie ich stan techniczny i połączenia hydrauliczne pomiędzy nimi). Bazując na historycznym oraz prognozowanym popycie na usługi dystrybucyjne raport ten opisuje wymagane i planowane inwestycje w sieci dystrybucyjne. Regulator nie zatwierdza planowanych przez OSD inwestycji i nie stosuje mechanizmów bezpośrednio promujących i wpływających na podniesienie efektywności inwestycji, natomiast OSD są zachęcani przez Regulatora do realizacji rentownych projektów inwestycyjnych poprzez zastosowanie metody benchmarkingu (Regulator holenderski szczególną nacisk kładzie na rozwój inteligentnych sieci dystrybucyjnych m.in. poprzez zastosowanie smart meteringu).

Opłaty pozataryfowe m.in. za dostęp do sieci operatora są w Holandii akceptowane przez Regulatora. Standardowe opłaty przyłączeniowe do sieci OSD są proponowane przez Regulatora pod warunkiem odzwierciedlenia uzasadnionych wydatków poniesionych przez operatora. Ustalenie wysokości jednorazowej opłaty za przyłączenie do sieci dystrybucyjnej odbywa się na podstawie prognozowanej wartości planowanych nakładów inwestycyjnych związanych z tym przyłączem. Dla wszystkich połączeń o mocy do 40 m3/h stosuje się zryczałtowane opłaty z tytułu przyłączenia. W przypadku przyłącza o mocy powyżej 40 m3/h pobierana jest jednolita opłata za przyłączenie, skalkulowana na bazie planowanych do poniesienia nakładów wyłącznie w zakresie punktu bezpośredniego przyłączenia do sieci OSD. Poza jednorazową opłatą za przyłączenie do sieci dystrybucyjnej stosowana jest również opłata okresowa z tytułu utrzymania przyłącza.

5. Mechanizmy stymulowania wzrostu efektywności

Podstawowym mechanizmem promującym optymalizację kosztową jest stosowany w ramach metody benchmarkingu tzw. yardstick competition (YC). Jest to mechanizm stosowany od roku 2004, dzięki któremu możliwe jest uzyskanie informacji o możliwościach potencjalnej poprawy efektywności kosztowej poszczególnych OSD poprzez porównywanie historycznych parametrów kosztowych. Przy wykorzystaniu benchmarkingu parametrów kosztowych ustalana jest docelowa wartość kosztów akceptowalnych dla celów taryfowych dla każdego OSD na dany okres regulacyjny. Zgodnie z regulacjami kryterium efektywności kosztowej może być oparte na wykonaniu parametrów kosztowych najbardziej efektywnego OSD bądź na podstawie średniej efektywności wszystkich analizowanych OSD (np. na podstawie miediany efektywności parametrów kosztowych analizowanych OSD). Praktyką Regulatora ACM jest określenie docelowej efektywności kosztowej operatorów na podstawie porównania wyników wszystkich działających na rynku holenderskim OSD. Holenderski Regulator nie determinuje sposobu osiągnięcia zakładanego wzrostu efektywności. Podejście takie wynika z przeświadczenia, iż sami operatorzy jako właściciele procesów biznesowych mogą najlepiej określić, w jaki sposób dokonać optymalizacji parametrów kosztowych. Mechanizm YC stosowany w Holandii daje więc OSD dużą swobodę w działaniu nie narzucając sposobu wyznaczenia celu. W konsekwencji działania mechanizmu YC operatorzy odznaczający się większą efektywnością kosztową od wyznaczonej średniej (lub mediany) dla wszystkich operatorów - jest nagradzany. Równocześnie OSD o efektywności poniżej średniej (lub mediany) są penalizowani.

Określenie średnich kosztów działania wszystkich OSD w celu wyznaczenia współczynnika X dla każdego z nich odbywa się z wykorzystaniem następującego wzoru:



System opisany powyżej pozwala połączyć kosztową metodykę ustalania taryf z systemem zachęt mających na celu wzrost efektywności OSD, a co za tym idzie obniżenie cen dla odbiorców końcowych.

Poza współczynnikiem X oraz współczynnikiem inflacji CPI na wysokość przychodu regulowanego ma również wpływ współczynnik Q. Współczynnik ten jest wyznaczany na podstawie parametrów opisujących jakość dostarczanych usług przez każdego z OSD. Głównym parametrem określającym poziom jakości usług danego operatora jest występowanie przerw w dostarczaniu paliwa gazowego do klientów. W związku z wysoką, w ocenie ACM, jakością stosowanych usług, realizowanych przez operatorów współczynnik Q wynosił w poprzednim okresie regulacyjnym 0 (tj. w latach 2014-2016) dla wszystkich holenderskich OSD.

6. Podstawowe informacje na temat metodyki opracowania taryf

Procedura opracowania taryf składa się z czterech etapów, w które zaangażowani są zarówno Regulator jak i poszczególne OSD:

Etap 1 - Regulator ACM określa, w ramach przygotowania metodyki wyznaczania przychodu regulowanego, współczynnik X oraz współczynnik Q.

Etap 2 - Regulator określa na podstawie przygotowanej metodyki maksymalny przychód regulowany dla każdego z OSD w danyk roku. W systemie wykorzystywanym w Holandii, w celu określenia dopuszczalnych przychodów danego OSD dla danego roku okresu regulacyjnego, operatorzy korygują przychów z roku poprzedniego o współczynnik efektywności kosztowej X, współczynnik jakości Q oraz współczynnik inflacji CPI.

Etap 3 - Do dnia 1 listopada każdego roku OSD na podstawie wytycznych Regulatora przedstawiają propozycje stawek taryfowych, wyznaczonych w taki sposób by nie przekroczyć dopuszczalnego przychodu regulowanego.

Etap 4 - Regulator ocenia przedstawione propozycje i ostatecznie ustala wysokość stawek taryfowych dla poszczególnych grup klientów danego operatora na kolejny rok.

Tabela 8. Podstawowe informacje na temat taryf dystrybucyjnych gazu - Holandia

Lp. Kategoria Opis
1. Sposób wyznaczania taryfy Regulator określa wysokość stawek taryfowych na dany rok w oparciu
o propozycje przedstawione przez OSD
2. Straty sieciowe Uwzględniane w taryfie.
3. Występowanie jednolitych taryf Rynek został uwolniony w 2004 roku. Stawki określane są w oparciu o metodykę benchmarkingu
Źródło: opracowanie własne


W kolejnym artykule zostanie przedstawiona odrębna analiza dla wieloletnich rozwiązań regulacyjnych we Francji w ujednoliconym podejściu obejmującym m.in. model taryfowy, metodykę wyznaczania przychodu regulowanego, mechanizm stymulowania wzrostu efektywności oraz podstawowe informacje na temat taryf.

Dodaj nowy Komentarze ( 0 )

DODAJ KOMENTARZ
Redakcja portalu CIRE informuje, że publikowane komentarze są prywatnymi opiniami użytkowników portalu CIRE. Redakcja portalu CIRE nie ponosi odpowiedzialności za ich treść.

Przesłanie komentarza oznacza akceptację Regulaminu umieszczania komentarzy do informacji i materiałów publikowanych w portalu CIRE.PL
Ewentualne opóźnienie w pojawianiu się wpisanych komentarzy wynika z technicznych uwarunkowań funkcjonowania portalu. szczegóły...

Podpis:


Poinformuj mnie o nowych komentarzach w tym temacie


PARTNERZY
PGNiG TERMIKA
systemy informatyczne
Clyde Bergemann Polska
PAK SERWIS Sp. z o.o.
ALMiG
GAZ STORAGE POLAND
GAZ-SYSTEM S.A.
Veolia
PKN Orlen SA
TGE
Savangard
Tauron
DISE
BiznesAlert
Obserwatorium Rynku Paliw Alternatywnych ORPA.PL
Energy Market Observer
Gazterm
Innsoft



cire
©2002-2020
mobilne cire
IT BCE