ENERGETYKA, RYNEK ENERGII - CIRE.pl - energetyka zaczyna dzień od CIRE
Właścicielem portalu jest ARE S.A.
ARE S.A.

SZUKAJ:



PANEL LOGOWANIA

X
Portal CIRE.PL wykorzystuje mechanizm plików cookies. Jeśli nie chcesz, aby nasz serwer zapisywał na Twoim urządzeniu pliki cookies, zablokuj ich stosowanie w swojej przeglądarce. Szczegóły.


SPONSORZY
ASSECO
PGNiG
ENEA

Polska Spółka Gazownictwa
CMS

PGE
CEZ Polska
ENERGA





MATERIAŁY PROBLEMOWE

Taryfa jako narzędzie zapewnienia stabilności inwestycyjnej i rozwoju dla przedsiębiortw energetycznych na przykładzie rozwiązań regulacyjnych w Wiekiej Brytanii
28.07.2020r. 05:01

dr Adam Węgrzyn, dyrektor programowy DISE
Zdaniem ekspertów DISE do najważniejszych stymulatorów rozwoju rynku gazu w Polsce, który należy wzmocnić dla podniesienia rentowności inwestycji w sektorze - jest zapewnienie stabilnego środowiska regulacyjnego w tym głównie taryfy wieloletniej.

Wstęp

Zapewnienie w obecnej sytuacji rynkowej stabilnego otoczenia regulacyjnego dla inwestujących w infrastrukturę gazowniczą powinno być priorytetem dla decydentów, tym bardziej, że Polska jest ostatnim z krajów UE, która nie posiada taryf wieloletnich dla operatorów systemów gazowniczych, a poziom stawek ustalany jest w perspektywie dwunastu miesięcy. Taka sytuacja bardzo utrudnia długoterminowe planowanie w zakresie rentowności inwestycji i generuje wzrost ryzyka inwestycyjnego - tym bardziej, że narodowi operatorzy systemów dystrybucyjnego i przesyłowego realizują obecnie kluczowe dla polskiej gospodarki projekty podnoszące bezpieczeństwo energetyczne Kraju - jak Projekt Baltic Pipe i FSRU w przypadku Gas-System, czy ważny dla utrzymania wzrostu gospodarczego Polski Program Przyspieszonej Gazyfikacji Kraju do roku 2022 w przypadku PSG.

Zważywszy na powyższe, temat taryfowania długoterminowego w gazownictwie staje się kluczowy.

Poniżej zaprezentowano najważniejsze informacje na temat rynku gazu i operatorów systemu dystrybucyjnego w Wielkiej Brytanii.

1. Informacje ogólne

Tabela 11. Dane podstawowe na temat rynku gazu - Wielka Brytania

Lp.

Kategoria

Wartość

1. Liczba odbiorców [mln]

23,3

2. Roczne zużycie gazu [mld m3]

80

2. Przychody segmentu dystrybucji [mld EUR]

3,3

3. Liczba firm dystrybucyjnych ogółem, w tym:

31

3.1 o liczbie odbiorców większej niż 100 tys.

19

3.2 o liczbie odbiorców mniejszej niż 100 tys.

12

4. Regulator rynku energii The Office of Gas and Electricity Markets
Źródło: opracowanie własne

Wielka Brytania posiada największy i najbardziej rozwinięty rynek gazu ziemnego w Europie, zarówno pod względem wielkości obrotów, jak i rozwoju infrastruktury. Krajowy System Przesyłowy (ang. National Transmission System NTS) obsługiwany jest przez Operatora Systemu Przesyłowego, spółkę National Grid i obejmuje system gazociągów przesyłowych wysokiego ciśnienia (tj. o ciśnieniu powyżej 85 bar) o długości 7,7 tys km. W ramach NTS istnieje ponad 175 punktów wyjścia z systemu OSP, w tym punkty wyjścia do sieci OSD oraz punkty wyjścia bezpośrednio zasilające dużych odbiorców przemysłowych podłączonych bezpośrednio do systemu przesyłowego. Z kolei krajowy system dystrybucyjny podzielony jest na 8 sieci dystrybucyjnych gazu (ang. Gas Distribution Networks GDNs), z których każda pokrywa inny region geograficzny Wielkiej Brytanii. Sieci te są zarządzane przez następujące Spółki: National Grid (OSP zarządzająca jednocześnie 4 sieciami dystrybucyjnymi), Wales&West Utilities (OSD zarządzająca 1 siecią dystrybucyjną), Northern Gas Networks (OSD zarządzająca 1 siecią dystrybucyjną), SGN (OSD zarządzająca 2 sieciami dystrybucyjnymi). Oprócz powyższego na terenie Wielkiej Brytanii funkcjonuje wiele mniejszych sieci obsługiwanych przez niezależnych dostawców gazu, zlokalizowanych w obrębie obszarów działania GDNs.

2. Najważniejsze akty prawne dotyczące rynku gazu i OSD

Głównym aktem regulującym funkcjonowanie rynku gazu ziemnego w Wielkiej Brytanii jest Ustawa Prawo Gazowe uchwalona przez Parlament w roku 1986 (The Gas Act 1986). Ustawa swoim zakresem obejmuje m.in. ustalenie standardów jakości gazu oraz zasady pomiaru zużycia gazu. Dodatkowo Ustawa nadaje uprawnienia regulacyjne i kontrolne Urzędowi Rynków Gazu i Elektryczności (ang. The Office of Gas and Electricity Markets OFGEM). Ważnym dokumentem z punktu widzenia zasad ustalania przychodu regulowanego dla operatorów zawierającym katalog zachęt do zwiększenia efektywności i innowacyjności OSD jest tzw. Przegląd kontroli cen w dystrybucji gazu. Dokument zawiera również zasady ustalania stawek taryfowych oraz standardów obsługi klienta. Dokument został przygotowany w oparciu o model RIIO-GD1 (ang. Gas Distribution Price Control Review 1 gdzie RIIO oznacza ang. Revenue=Incentives+Innovation+Outputs), którego jednym z głównych założeń jest dostarczenie OSD zachęt do podejmowania działalności innowacyjnej, zwłaszcza w obszarze zrównoważonej energetyki. Obecnie obowiązująca wersja została przyjęta na 8 lat i ma obowiązywać w okresie od 1 kwietnia 2013 roku do 31 marca 2021 roku. Z kolei kluczowym dokumentem z punktu widzenia określenia zasad funkcjonowania sieci gazowej jest Kodeks funkcjonowania sieci gazowej (The Network Code - Principal Document). Kodeks kompleksowo reguluje zasady przesyłu i użytkowania systemu, a w szczególności: zasady bilansowania, mechanizmy przyznawania mocy przesyłowych. Kodeks precyzyjnie określa prawa i obowiązki uczestników sieci (tj. korzystających z sieci gazowej).

3.Długość obowiązującego modelu taryfowego oraz metodyka wyznaczania przychodu regulowanego

Długość okresu taryfowego w segmencie dystrybucji gazu wynosi 8 lat. Obecnie obowiązujący okres taryfowy obejmuje lata 2013 - 2021.

Na rynku gazu w Wielkiej Brytanii obowiązuje Model mieszany tj. model limitu przychodów (ang. revenue cap) połączony z systemem zachęt dla OSD (model RIIO: revenues = incentives + innovation + outputs). Regulator określa, jaka wielkość przychodów zagwarantuje pokrycie wszystkich wydatków w nadchodzącym okresie (przy założeniu osiągnięcia efektywności operacyjnej OSD) oraz zapewni odpowiedni zwrot na regulacyjnej wartości aktywów (ang. RAV - Regulatory Asset Value). Przychód regulowany wyznaczany jest zgodnie z następującą formułą:

Przychód Regulowany = Koszty dozwolone + Amortyzacja + (WACC × RAV) + Zachęty + Innowacje

a. metodyka wyznaczania wysokości tzw. kosztów dozwolonych alokowanych do taryfy oraz korekta kosztów

Zgodnie z podejściem przedstawionym przez Regulatora w dokumencie RIIO-GD1, miernikiem kosztów OSD są łączne, kontrolowalne wydatki (ang. total controllable expenditure - totex). Są one zdefiniowane jako wszystkie wydatki związane z regulowaną działalnością OSD i obejmują koszty operacyjne (opex), wydatki kapitałowe (capex) i odtworzeniowe (repex). Regulator wyznacza dopuszczalną wielkość totex dla każdego OSD w oparciu o analizę benchmarkingową przeprowadzoną z wykorzystaniem różnych rodzajów modeli ekonometrycznych oraz analizy technicznej i jakościowej. Pod uwagę brane są również różnorodne efekty specyficzne dla danej firmy, np. średni poziom płac na jej obszarze działania. Do przygotowania obecnie obowiązujących benchmarków wykorzystane zostały dane historyczne za okres 2008-2011 oraz dane prognozowane za lata 2013-2015. Benchmark efektywności został zdefiniowany jako górny kwartyl wyników dla wszystkich OSD. Zgodnie z zaleceniami Regulatora, OSD powinny zmniejszyć różnicę pomiędzy swoimi kosztami, a wyznaczonym benchmarkiem efektywności o 75% w całym okresie regulacyjnym. Celem takiego podejścia jest skłonienie OSD do ograniczenia kosztów i podejmowania działań proefektywnościowych. W praktyce OSD zgłaszają do Regulatora wielkość planowanych kosztów, które w razie konieczności są redukowane - po dokonaniu analizy benchmarkingowej przez Regulatora. Ważnym mechanizmem wspierającym poziom jakości informacji jest IQI (ang. information quality incentive). Jego celem jest zmotywowanie OSD do przedstawienia prognoz kosztów jak najbardziej zgodnych ze wskazanym przez Regulatora efektywnym poziomem kosztów. Wielkość premii za przedstawienie trafnej prognozy wysokości kosztów może wynieść do 2,5% totex. Z kolei w przypadku przedstawienia prognoz, które znacząco rozmijają się z wartościami benchmarków ustalonych przez regulatora, wielkość premii może być ujemna.

b. metodyka wyznaczania wysokości amortyzacji

Reguły ustalania amortyzacji w OSD zostały przedstawione w dokumencie RIIO-GD1. Wydatki na remonty (repex) są jedną z części składowych totex (tj. repex+capex) i co za tym idzie wpływają na wyznaczaną przez Regulatora wielkość dopuszczalnych kosztów danego OSD. Jest to rozwiązanie odmienne od stosowanego przez polskiego Regulatora, który w przypadku OSD alokuje do wartości przychodu regulowanego całość amortyzacji uwzględnionej w uzgodnionym wcześniej z URE Planem Rozwoju. Okres amortyzacji składników majątku, które weszły w skład RAV po 2002 roku wynosi 45 lat, a pochodzących sprzed 2002 roku 56 lat. W stosunku do składników majątku wchodzących w skład RAV stosowana jest degresywna metoda amortyzacji (stawki odpisów amortyzacyjnych są malejące w czasie), co ma odzwierciedlać niepewność, odnośnie wykorzystania aktywów w przyszłości. W prezentowanej metodyce 100% repex jest kapitalizowany, co ma zapewnić sprawiedliwy podział kosztów pomiędzy obecnych i przyszłych konsumentów.

c. metodyka wyznaczenia wartości średnioważonego kosztu kapitału

Koszt kapitału wyznaczony został w oparciu metodę Real Vanilla WACC, w której stosuje się koszt zaangażowanego kapitału zewnętrznego - przed opodatkowaniem oraz koszt kapitału własnego - po opodatkowaniu. Koszt kapitału własnego został określony przez Regulatora (w oparciu o analizę porównawczą ryzyka w stosunku do innych sieci energetycznych, np. sieci przesyłowej gazu) na poziomie 6,7% (wartość stała dla całego okresu regulacyjnego). Z kolei koszt kapitału obcego wyznaczany jest na podstawie 10-letniej średniej kroczącej z indeksu obligacji iBoxx. Na potrzeby obliczenia WACC, regulator przyjął założenie o stałym udziale długu w łącznym kapitale równym 65%, co ma stanowić motywację do wykorzystania optymalnej struktury finansowania.

Średni ważony koszt kapitału (WACC) jest wyznaczany na podstawie wzoru:

d. wartość regulacyjna aktywów

Wartość regulacyjna aktywów (ang. Regulatory Asset Value - RAV) jest zdefiniowana w dokumencie RIIO-GD1 jako wartość przypisana przez Regulatora do kapitału zaangażowanego przez OSD w działalność dystrybucyjną. Wartość regulacyjna aktywów jest obliczana jako suma oszacowanych, początkowych, rynkowych wartości regulacyjnych aktywów i ich wszystkich dozwolonych zwiększeń wycenionych wg kosztu historycznego, pomniejszona o wielkość amortyzacji obliczoną zgodnie z obowiązującymi metodami regulacyjnymi. Wyznaczona wartość jest indeksowana do wskaźnika cen detalicznych (indeks RPI) w celu uwzględnienia wpływu inflacji.

e. mechanizmy promujące efektywność funkcjonowania OSD

Dokument RIIO - Gas Distribution Price Control Review 1 (RIIO-GD1) przewiduje szereg mechanizmów promujących efektywność OSD w sześciu podstawowych obszarach: ochrony środowiska, obsługi klienta, obowiązków społecznych, warunków przyłączenia do sieci, bezpieczeństwa i niezawodności. Dokument określa również mechanizmy promujące podejmowanie działań innowacyjnych oraz redukcję kosztów operacyjnych przez OSD.

• Ochrona środowiska

Podstawowymi celami wyznaczonymi przez Regulatora dla brytyjskich OSD jest zmniejszenie emisji dwutlenku węgla oraz zmniejszenie strat gazu w trakcie transportu gazociągami w przedziale pomiędzy 15% a 20%. Dokładna wartość ustalana jest indywidualnie dla każdego OSD. W tym zakresie Regulator stosuje system premii i kar w zależności od efektywności w ograniczeniu strat gazu i zmniejszaniu emisji dwu
tlenku węgla. Regulator także publikuje zestawienie prezentujące efektywność każdego z OSD w ograniczaniu strat i zmniejszaniu emisji, co ma stanowić wizerunkową zachętę do podejmowania działań na rzecz ochrony środowiska.

• Obsługa klienta

Podstawowymi celami wyznaczonymi przez Regulatora w tym obszarze jest poprawa jakości obsługi klientów oraz badanie satysfakcji klientów i pomiar efektywności obsługi ich zgłoszeń. Operatorzy dystrybucyjni gazu w Wielkiej Brytanii mają obowiązek przeprowadzania wśród klientów ankiet dotyczących poziomu zadowolenia ze świadczonych usług. Ich wyniki są porównywane ze średnimi rezultatami całego sektora. Na tej podstawie obliczana jest wysokość zachęt lub kar finansowych z tytułu satysfakcji klientów, wahająca się pomiędzy (-)0,5% a (+)0,5% przychodów danego OSD. Dystrybutorzy maja obowiązek prowadzenia przez siebie obsługi zgłoszeń i skarg klientów. Możliwa kara w przypadku niedostatecznych standardów obsługi może wynieść do 0,5% rocznych przychodów OSD.

• Obowiązki społeczne

Podstawowymi celami wyznaczonymi przez Regulatora w tym obszarze jest przyłączenie do sieci dystrybucyjnej gospodarstw domowych, które nie miały dostępu do gazu oraz zwiększenie świadomości społecznej na temat tlenku węgla i związanych z nim zagrożeń dla życia. Regulator dokonuje przeglądu nowo przyłączonych gospodarstw domowych na koniec okresu regulacyjnego stosuje kary dla OSD, którzy nie osiągnęli wyznaczonych paramentrów. Regulator również dokonuje analizy świadomości społecznej na temat szkodliwości tlenku węgla wśród klientów poszczególnych OSD i na podstawie wyników badań stosuje premie finansowe dla najlepszych.

• Warunki przyłączenia do sieci

W tym obszarze głównymi celami wyznaczonymi przez Regulatora jest utrzymanie obecnych standardów obsługi klienta w zakresie przyłączenia do sieci oraz wprowadzenie w okresie obowiązywania dokumentu RIIO-GD1 nowych, zapewniających lepszy poziom obsługi standardów w zakresie przyłączenia do sieci. Niedotrzymanie obowiązujących standardów obsługi klienta w zakresie przyłączenia sieci jest karane przez OSD dotkliwymi karami finansowymi.

W przypadku procesu przyłączania do sieci dystrybucyjnej każdy OSD posiada własną metodykę wyznaczania opłat, która podlega akceptacji przez Regulatora. Opłaty z tytułu przyłączenia do sieci są określane w taki sposób, aby odzwierciedlić realne zużycie materiałów i usług, poniesione koszty pracy oraz wszystkie inne wydatki konieczne do przeprowadzenia prac przyłączeniowych, w tym ewentualne koszty reorganizacji hydrauliki sieci dystrybucyjnej na danym obszarze. OSD nie może odmówić przyłączenia odbiorcy do sieci ze względów ekonomicznych. Na żądanie musi przedstawić klientowi ofertę przyłączeniową wraz z ceną.

• Bezpieczeństwo

W tym obszarze głównymi celami wyznaczanymi przez Regulatora są: poprawa wskaźnika bezpieczeństwa (ang. safty risk), zdefiniowanego jako liczba wypadków w ciągu roku oraz zapewnienie przestrzegania obecnie obowiązujących przepisów BHP. Regulator obliguje więc OSD do podjęcia działań zmierzających do poprawy bezpieczeństwa poprzez wymianę przestarzałych elementów infrastruktury dystrybucyjnej i zapewnienie im możliwości zwiększenia dozwolonych kosztów i nakładów na ich sfinansowanie.

• Niezawodność

W tym obszarze Regulator oczekuje od OSD ograniczenia liczby i czasu trwania przerw w świadczeniu usług oraz zapewnienia możliwości pokrycia zwiększonego popytu na gaz w okresie zimowym. W tym zakresie Regulator obliguje OSD do podjęcia działań w zakresie poprawy niezawodności świadczenia usług oraz zapewnia im możliwości zwiększenia dozwolonych kosztów na ich sfinansowanie.

f. mechanizmy promujące innowacyjność

Jak zostało powiedziane wcześniej Dokument RIIO - Gas Distribution Price Control Review 1 (RIIO-GD1) przewiduje szereg mechanizmów promujących podejmowanie działań innowacyjnych oraz redukcję kosztów operacyjnych przez OSD. Wśród mechanizmów promujących innowacyjność można wyróżnić następujące inicjatywy:

• Network Innovation Allowance (NIA)

Mechanizm zwiększenia wysokości regulowanego przychodu OSD o kwotę przeznaczoną na finansowanie projektów innowacyjnych o małej skali. Wartość NIA wynosi między 0,5% a 1% wysokości przychodu regulowanego danego OSD. Projekty innowacyjne są zgłaszane przez OSD do Regulatora, nie muszą być one związane tylko z ochroną środowiska. Opis zgłoszonych projektów jest publikowany w Internecie, co ma sprzyjać wymianie wiedzy między OSD i promować dobre praktyki.

• Network Innovation Competition (NIC)

Coroczny konkurs organizowany przez Regulatora, którego celem jest wybór dużego, kompleksowego projektu w dziedzinie ochrony środowiska, któremu przyznane zostanie finansowane. W ramach trwającej od kwietnia do listopada procedury wybierany jest jeden projekt dotyczący gazu i jeden dotyczący energii elektrycznej. Mechanizm finansowania projektu zakłada, że jego koszty zostaną przeniesione na wszystkich brytyjskich konsumentów, a środki trafią do OSD, który wygrał konkurs. Łączna wartość budżetu na finansowanie projektów innowacyjnych w ramach NIC wyniesie 160 mln GBP w całej ośmioletniej, obecnej perspektywie regulacyjnej.

• Innovation Roll-out Mechanism (IRM)
Mechanizm dostosowania przychodów, który pozwala OSD wnioskować o dodatkowe finansowanie przeznaczone na wdrożenie inicjatyw proekologicznych, np. w zakresie ograniczenia emisji dwutlenku węgla. Mechanizm ma zastosowanie do projektów, których wdrożenie bez jego wsparcia byłoby nieopłacalne z biznesowego punktu widzenia, ale których efektywność ekologiczna jest potwierdzona.

g. mechanizm promujący redukcje kosztów operacyjnych

W niniejszym przypadku Regulator posługuje się tzw. mechanizmem wspierającym jakość informacji (ang. Information Quality Incentive - IQI). Mechanizm ma za zadanie motywowanie OSD do przedstawienia do zatwierdzenia prognoz kosztów zgodnych ze wskazanym przez Regulatora efektywnym poziomem kosztów, a także ma skłonić OSD do podejmowania działań ograniczających koszty poniżej poziomu wskazanego przez Regulatora. Dzięku zastosowaniu mechanizmu OSD ma prawo do zachowania max 65% dodatkowego zysku, wypracowanego dzięki ograniczeniu kosztów poniżej poziomu wskazanego przez Regulatora do czasu obowiązywania obecnego okresu regulacyjnego.

4. Podstawowe informacje na temat metodyki opracowania taryf

Procedura opracowania taryf składa się z czterech etapów, w które zaangażowani są zarówno Regulator jak i poszczególne OSD:

Etap 1 - Regulator OFGEM określa wysokość przychodu regulowanego obowiązującego każdego z OSD w danym roku.

Etap 2 - OSD biorąc pod uwagę ograniczenia wynikające z wyznaczonej wielkości przychodu regulowanego, przygotowuje projekt struktury stawek taryfowych i przedstawia go Regulatorowi.

Etap 3 - Regulator analizuje i konsultuje z interesariuszami (np. ze stowarzyszeniami konsumenckimi) przedstawioną przez OSD metodykę określenia taryf. Następnie Regulator podejmuje decyzję, odnośnie zatwierdzenia lub modyfikacji zaproponowanej przez OSD metodyki taryfowania.

Etap 4 - OSD wyznacza szczegółowe stawki taryfowe w oparciu o metodykę zatwierdzoną przez Regulatora. Regulator nie zatwierdza stawek taryfowych.

Tabela 12. Podstawowe informacje na temat taryf dystrybucyjnych gazu - Wielka Brytania

Lp.

Kategoria

Opis

1. Sposób wyznaczania taryfy Wyznaczany dla każdego OSD przez Regulatora.
2. Straty sieciowe Uwzględniane w przychodzie do pewnego ustalonego przez regulatora poziomu (ang. volume cap).
3. Występowanie taryf socjalnych Brak.
Źródło: opracowanie własne

W kolejnym artykule zostanie przedstawiona analiza dla rozwiązań regulacyjnych zaimplementowanych na europejskim rynku gazu ziemnego w podejściu obejmującym m.in. model taryfowy, metodykę wyznaczania przychodu regulowanego, mechanizm stymulowania wzrostu efektywności oraz podstawowe informacje na temat taryf.

Dodaj nowy Komentarze ( 0 )

DODAJ KOMENTARZ
Redakcja portalu CIRE informuje, że publikowane komentarze są prywatnymi opiniami użytkowników portalu CIRE. Redakcja portalu CIRE nie ponosi odpowiedzialności za ich treść.

Przesłanie komentarza oznacza akceptację Regulaminu umieszczania komentarzy do informacji i materiałów publikowanych w portalu CIRE.PL
Ewentualne opóźnienie w pojawianiu się wpisanych komentarzy wynika z technicznych uwarunkowań funkcjonowania portalu. szczegóły...

Podpis:


Poinformuj mnie o nowych komentarzach w tym temacie


PARTNERZY
PGNiG TERMIKA
systemy informatyczne
Clyde Bergemann Polska
PAK SERWIS Sp. z o.o.
ALMiG
GAZ STORAGE POLAND
GAZ-SYSTEM S.A.
Veolia
PKN Orlen SA
TGE
Savangard
Audax
Tauron
Tauron
DISE
BiznesAlert
Obserwatorium Rynku Paliw Alternatywnych ORPA.PL
Energy Market Observer
Gazterm
Innsoft



cire
©2002-2020
mobilne cire
IT BCE