ENERGETYKA, RYNEK ENERGII - CIRE.pl - energetyka zaczyna dzień od CIRE
Właścicielem portalu jest ARE S.A.
ARE S.A.

SZUKAJ:



PANEL LOGOWANIA

X
Portal CIRE.PL wykorzystuje mechanizm plików cookies. Jeśli nie chcesz, aby nasz serwer zapisywał na Twoim urządzeniu pliki cookies, zablokuj ich stosowanie w swojej przeglądarce. Szczegóły.


SPONSORZY
ASSECO
PGNiG
ENEA

Polska Spółka Gazownictwa
CMS

PGE
CEZ Polska
ENERGA





KOMENTARZE

Lektura ponadobowiązkowa ... Zmarszczki czasoprzestrzeni
27.11.2020r. 07:25

Bogumił Dudek ("Energetyka" - 2/2020)
Pełny tytuł to "Zmarszczki czasoprzestrzeni. Einstein, fale grawitacyjne i przyszłość astronomii"1). Autor Govert Schillling gwarantuje lekturę łatwą i przyjemną, bo choć nie nosi głowy w chmurach, to na nieboskłonie ma swoją planetoidę 10968 nadaną przez Międzynarodową Unię Astronomiczną (MUA) w 2007 roku.

Zasłużył na nią wydaniem ponad pięćdziesięciu poczytnych książek poświęconych astronomii. Los mu (i nam) sprzyja dzięki potwierdzeniu w 2015 roku istnienia fal grawitacyjnych. Jak do tego odkrycia doszło, kto ma w tym udział bezpośredni i pośredni pisany historią odkryć astronomicznych, w których nie pomija roli Polaków: Kopernika i Wolszczana. Przy okazji nie brakuje smaczków z życia Einsteina. Dowiemy się wiele o interferometrach już istniejących i budowanych do obserwacji fal grawitacyjnych. I mimo że książka kończy się mniej więcej na Nagrodzie Nobla 2017 dla R. Weissa, B. Barish'a i K. Thorna za wniesienie decydującego wkładu w budowę detektora LIGO i dokonanie obserwacji fal grawitacyjnych, to zarys planów astronomicznych na najbliższe lata jest jasny i pełen nadziei na następne odkrycia. Warto w wolnych chwilach sięgnąć po książkę, aby przygotować się do świętowania we wrześniu br. rocznicy tego odkrycia.

Do lektury zachęca reklama książki: "W odległym zakątku Wszechświata dwie masywne gwiazdy zakończyły życie w wybuchu supernowej. Pozostał po nich podwójny układ żarłocznych czarnych dziur. Krążąc wokół siebie, czarne dziury wytwarzały fale - niewielkie zmarszczki czasoprzestrzeni rozchodzące się z prędkością światła. Fale unosiły ze sobą energię, a to sprawiało, że czarne dziury zbliżały się do siebie coraz bardziej. W końcu wykonywały kilkaset okrążeń na sekundę z prędkością liniową wynoszącą połowę prędkości światła, a potem w ostatnim rozbłysku czystej energii wpadły na siebie i stopiły się w jeden obiekt. Rozpaczliwy krzyk umierających czarnych dziur w postaci fal grawitacyjnych dotarł do granic naszej Galaktyki po upływie 1,3 miliarda lat. Sto lat przed ich dotarciem do Ziemi, dwudziestosześcioletni Albert Einstein przewidział ich istnienie, ale musiało upłynąć jeszcze pół wieku, zanim ludzie zaczęli ich poszukiwać. Przewidywania Einsteina zostały ostatecznie potwierdzone w poniedziałek, 14 września 2015 roku, o godzinie 9:50:45 czasu uniwersalnego. Wykrycie fal grawitacyjnych jest niezwykle ważnym wydarzeniem, jednym z wielkich odkryć, równie istotnym jak odkrycie cząstki Higgsa. Na naszych oczach narodził się nowy rodzaj astronomii, zajmującej się badaniem dynamiki samej przestrzeni, a nie wypełniających ją obiektów materialnych."

W książce Autor nie pomija roli badań europejskich, która podobnie jak LIGO ma swój projekt Virgo (o krótszej długości ramion - nie 4, a 3 km). Ten projekt francusko-włoski jest wzbogacony przystąpieniem do niego Węgier, Polski i Holandii.

Szkoda, że zaangażowanie Polaków, dostrzegane na świecie, nie zawsze bywa uhonorowane. O odkryciu pulsara B1257+12 w gwiazdozbiorze Panny w odległości ok. 2300 lat świetlnych G. Schilling pisze: odkryty w 1990 roku przez polskiego radioastronoma Aleksandra Wolszczana za pomocą 305-metrowego radioteleskopu w Arecibo. Uwagę Wolszczana przykuł okres impulsów, który nie był w tym przypadku stały. W 1992 roku wraz ze swoim amerykańskim kolegą D. Frailem zaproponował zdumiewające wyjaśnienie tego faktu. Po raz pierwszy w historii astronomowie odkryli planety krążące po orbicie gwiazdy innej niż Słońce. Wraz z dwa lata później odkrytą trzecią planetą Międzynarodowa Unia Astronomiczna nadała im nazwy Draugr, Poltergeist i Phobetor, wywodzące się od imion różnych istot mitologicznych przypominających upiory i zombi.

Czy to miało wpływ na pominięcie Nagrody Nobla dla Wolszczana w 2019 roku, trudno przypuszczać. Warto tutaj wskazać, że Szwajcarzy Mayor i Queloz nie byli pierwszymi odkrywcami planet pozasłonecznych (Nobla z nimi dostał jeszcze Peebles z Kanady). Co prawda są to planety okrążające pulsara, a nie "normalną" gwiazdę, jednak w kontekście uzasadnienia dla przyznania nagrody opublikowanego przez Królewską Szwedzką Akademię Nauk, dziwi pominięcie Wolszczana wśród nagrodzonych.

Brak fizycznego Nobla nie zastąpi literacki, ale nie ma co rozrywać szat. Są już cenniejsze nagrody (znacząco wyższe od Nagród Nobla) o czym donosi Wiedza i życie 2). W 2018 roku tzw. Nagrodę Przełomu za odkrycie pulsarów otrzymała Jocelyn Bell. Z wyróżnienia tego mogli się cieszyć także m.in. członkowie zespołu, który odkrył fale grawitacyjne, razem 1015 osób (w tym 9 z Polski).

Na zakończenie bardziej elektrycznie Schilling dodaje, że ojciec Einsteina Hermann prowadził ze swoim bratem niewielką fabrykę urządzeń elektrycznych (zbankrutowała w 1894 roku). W jednej książce można poznać... i wielkie chwile, i... prozaiczne zdarzenia. Samo życie.

Przypisy:

1) Schilling G.: Zmarszczki czasoprzestrzeni, wyd. Prószyński i S-ka, Warszawa 2018, ss. 423

2) Wróblewski A.K.: Uczeni w anegdocie - Noblowskie dziwy i skandale, "Wiedza i Życie" 2020, nr 2, s. 71.

Dodaj nowy Komentarze ( 0 )

DODAJ KOMENTARZ
Redakcja portalu CIRE informuje, że publikowane komentarze są prywatnymi opiniami użytkowników portalu CIRE. Redakcja portalu CIRE nie ponosi odpowiedzialności za ich treść.

Przesłanie komentarza oznacza akceptację Regulaminu umieszczania komentarzy do informacji i materiałów publikowanych w portalu CIRE.PL
Ewentualne opóźnienie w pojawianiu się wpisanych komentarzy wynika z technicznych uwarunkowań funkcjonowania portalu. szczegóły...

Podpis:


Poinformuj mnie o nowych komentarzach w tym temacie


PARTNERZY
PGNiG TERMIKA
systemy informatyczne
Clyde Bergemann Polska
PAK SERWIS Sp. z o.o.
GAZ STORAGE POLAND
GAZ-SYSTEM S.A.
Veolia
PKN Orlen SA
TGE
Savangard
Audax
Audax
Tauron
DISE
BiznesAlert
Obserwatorium Rynku Paliw Alternatywnych ORPA.PL
Energy Market Observer
Innsoft



cire
©2002-2021
mobilne cire
IT BCE